Angst- en trauma gerelateerde stoornissen komen veel voor bij honden. Deze stoornissen tasten het welzijn aan en kunnen leiden tot chronische stress, herplaatsing en soms zelfs euthanasie. Klinische symptomen van angst- en trauma-gerelateerde stoornissen bij dieren lijken overeen te komen met PTSS-achtige symptomen bij mensen, zoals stressreacties op prikkels die geassocieerd zijn met de traumatische ervaring, vermijdingsgedrag, hyperreactiviteit en verhoogde alertheid. De huidige behandelmethodes in traumatherapie voor honden bestaan vaak uit een combinatie van training en gedragsmedicatie. Dit leidt echter niet bij alle honden tot verbetering.
Bij mensen worden angststoornissen vaak effectief behandeld met EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing). EMDR is tegenwoordig de eerste keus behandeling van mensen met PTSS en trauma, vanwege de effectiviteit in een relatief korte behandelperiode. In een EMDR sessie combineert de therapeut sensorische stimulatie met het bespreken van de herinneringen. Deze therapie leidt uiteindelijk tot een afname van de emotionele lading van de traumatische herinnering.
De neuroanatomie van angst bij honden en mensen is grotendeels vergelijkbaar. Honden worden zelfs door verschillende wetenschappers voorgesteld als diermodellen voor menselijke psychiatrische aandoeningen zoals gegeneraliseerde angststoornis, trauma en PTSS (post traumatische stress stoornis). Het is dan ook niet verwonderlijk om te kijken naar de mogelijkheden voor het toepassen van EMDR technieken in traumatherapie voor honden.
Tijdens de K9 DR therapie (Canine Desensitization and Reprocessing) wordt ook gebruikgemaakt van bilaterale stimulatie bij honden. Dat betekent dat beide hersenhelften afwisselend worden geactiveerd. Bij honden gebeurt dit meestal met kleine trilapparaatjes die aan weerszijden van het lichaam lichte, afwisselende trillingen geven. Deze stimulatie kan helpen om het werkgeheugen verder te activeren terwijl de hond een spanning of herinnering ervaart. Tegelijkertijd wordt de hond gestimuleerd om leuke dingen te ervaren. Het werkgeheugen wordt door allerlei prikkels belast met als doel dat de emotionele lading van de ervaring anders wordt opgeslagen. De herinnering blijft bestaan, maar roept minder stress of angst op. Daardoor kan de hond in vergelijkbare situaties rustiger reageren.
K9 DR maakt bij ons altijd deel uit van een breder gedragstherapeutisch traject. In de begeleiding wordt ook gewerkt met technieken zoals systematische desensitisatie, counterconditionering, het opbouwen van nieuwe, positieve ervaringen in combinatie met welzijnsgerichte adviezen. Op deze manier wordt niet alleen aan de herinnering gewerkt, maar ook aan het aanleren van ander gedrag en meer emotionele stabiliteit en veerkracht.
Een gedragsconsult bij een gediplomeerde gedragstherapeut is daarom altijd nodig voorafgaande aan onze K9 DR-sessies. Er is dan een zorgvuldige gedragsanalyse, gedragsdiagnose en breed behandelplan bekend, waar K9 DR onderdeel van kan zijn.
Voor welke honden kan K9 DR helpend zijn
K9 DR kan worden ingezet bij honden die langdurig stress of angst blijven ervaren na een ingrijpende gebeurtenis. Denk bijvoorbeeld aan honden die hevig schrikken van bepaalde geluiden, honden die spanning blijven houden na een negatieve ervaring met andere honden of die duidelijke stressreacties laten zien bij situaties zoals:
- vuurwerkangst / geluidsangst
- angst voor soortgenoten of mensen
- angst voor de dierenarts
- angst voor autorijden / verkeer
- angst voor alleen thuis zijn
- paniek/hevige stress in andere situaties
- gegeneraliseerde angststoornis
- chronische stress / PTSS (Post Traumatische Stressstoornis)
- combinaties van angst en agressie
In sommige gevallen is het niet bekend of er sprake is geweest van een traumatische ervaring. Bij buitenlandse honden is het vaak onbekend of ze door slechte socialisatie angstig zijn, of door negatieve gebeurtenissen. Het inzetten van traumatherapie kan voor een deel van de buitenlandse honden met angstproblemen helpen. Niet iedere hond heeft echter baat bij deze methode. Daarom wordt altijd eerst beoordeeld of K9 DR een passende aanvulling kan zijn binnen de gedragstherapie. Het doel van de begeleiding is dat de hond zich weer veiliger kan voelen en minder spanning ervaart bij situaties die eerder stress opriepen. Daardoor ontstaat er meer rust, meer herstelvermogen en uiteindelijk meer welzijn voor de hond.
Voor meer achtergrondinformatie over de toepasbaarheid van EMDR als interventie bij honden met angst- en trauma-gerelateerde stoornissen, lees het artikel “On the applicability of eye movement desensitization and reprocessing (EMDR) as an intervention in dogs with fear and anxiety disorders after a traumatic event”